Restrukturyzacja zadłużenia to często ostatni dzwonek, żeby opanować sytuację z kredytem, zanim do gry wejdą windykacja czy wypowiedzenie umowy. Rozmowa z bankiem nie powinna jednak wyglądać jak „spowiedź dłużnika”, tylko jak świadome negocjacje stron umowy. Im lepiej klient zna swoje prawa i typowe pułapki, tym większa szansa na rozwiązanie, które naprawdę poprawi jego sytuację, zamiast tylko odsunąć problem w czasie.
Kiedy warto zacząć rozmowę o restrukturyzacji
Największym błędem jest czekanie, aż opóźnienia w spłacie urosną do rozmiarów problemu nie do opanowania. Z bankiem warto skontaktować się już wtedy, gdy:
-
pojawiają się pierwsze trudności z terminową spłatą rat,
-
wiadomo, że w najbliższych miesiącach dochody spadną (np. utrata pracy, choroba, rozwód),
-
klient korzysta z „karuzeli kredytowej” – spłaca jeden kredyt kolejnym.
Wczesna reakcja zwiększa pole manewru: możliwe są czasowe obniżki rat, wydłużenie okresu kredytowania, wakacje kredytowe, zmiana dnia płatności czy konsolidacja kilku zobowiązań. Im później klient reaguje, tym częściej bank myśli już o wypowiedzeniu umowy, a nie o pomocy.
Jak przygotować się do spotkania z bankiem
Przed rozmową z bankiem warto:
-
zebrać dokumenty o dochodach i wydatkach (umowa o pracę, PIT, ZUS, zestawienie kosztów),
-
zrobić prosty budżet domowy, pokazujący realne możliwości spłaty,
-
spisać wszystkie zobowiązania (kredyty, pożyczki, karty kredytowe, limity w koncie),
-
przygotować scenariusz: co klient proponuje (np. niższa rata przez X miesięcy, wydłużenie okresu, konsolidacja).
Dobrze jest też przemyśleć, na co klient absolutnie nie może się zgodzić – np. radykalne zwiększenie kosztu całkowitego kredytu tylko po to, żeby chwilowo obniżyć raty. Świadomość własnych granic ułatwia prowadzenie rozmowy bez presji.
Prawa klienta w rozmowie z bankiem
Klient ma prawo do rzetelnej, jasnej informacji o wszystkich proponowanych rozwiązaniach i ich kosztach. Bank powinien przedstawić:
-
nowy harmonogram spłaty,
-
łączny koszt kredytu po restrukturyzacji,
-
informację o ewentualnych dodatkowych opłatach lub prowizjach,
-
skutki ewentualnego wpisu do BIK lub innych baz.
Klient może poprosić o projekt aneksu do umowy i zabrać go do domu lub przesłać prawnikowi/ doradcy do analizy – nie ma obowiązku podpisywać dokumentów „od ręki”. Ma też prawo zadawać pytania o alternatywy: czy możliwe są inne warianty restrukturyzacji niż ten zaproponowany przez bank.
Najczęstsze pułapki w restrukturyzacji zadłużenia
Do najważniejszych pułapek należą:
-
pozorna ulga w racie – rata spada, ale okres kredytowania dramatycznie się wydłuża, a całkowity koszt rośnie o dziesiątki tysięcy złotych,
-
dodatkowe zabezpieczenia – np. ustanowienie hipoteki na kolejnej nieruchomości, poręczenia członków rodziny, przewłaszczenia; zwiększają ryzyko po stronie klienta,
-
wymuszone produkty – obowiązkowe ubezpieczenia, karty kredytowe, pakiety usług, które podnoszą koszt całkowity,
-
uznanie długu w całości – podpisanie dokumentu, który „cementuje” wysokość zadłużenia bez zastrzeżeń, utrudniając późniejsze spory co do niektórych składników (np. opłat, prowizji).
Kredytobiorca powinien szczególnie uważać na zapisy, które wyłączają jego prawo do kwestionowania umowy w przyszłości lub zawierają klauzule o zrzeczeniu się roszczeń względem banku.
Kiedy warto skonsultować się z prawnikiem
Do prawnika dobrze pójść, gdy:
-
bank proponuje skomplikowaną restrukturyzację (np. konwersję waluty, połączenie kilku kredytów, nowe zabezpieczenia),
-
klient ma już opóźnienia, a bank grozi wypowiedzeniem umowy,
-
pojawiają się propozycje ugody w sprawach o potencjalnie abuzywne umowy (np. część kredytów frankowych, niektóre kredyty złotowe).
Prawnik lub doświadczony doradca może:
-
przeanalizować aneks,
-
policzyć realny koszt proponowanych zmian,
-
ocenić, czy zamiast restrukturyzacji nie lepiej rozważyć spór z bankiem (zwłaszcza przy wadliwych umowach).
Świadome podejście do rozmów z bankiem sprawia, że restrukturyzacja staje się narzędziem wyjścia z kłopotów, a nie pułapką zadłużenia na długie lata.
Dodaj komentarz